Getty Images/Elif Sogut

Wat heeft Nederland te maken met de gecompliceerde situatie in Turkije?

De afgelopen tijd is er veel te doen geweest om Turkije. Dat krijg je met een belangrijk referendum dat de grondwet verandert. Helemaal als de Turkse burgers ermee instemmen. Nu de hele situatie een beetje gesetteld is (nadruk: een beetje), vertel ik je precies wat er nou echt toe doet. En belangrijker: wat het betekent voor de toekomst van het land, de relatie tot ons land en voor heel Europa.

Lees ook: Waarom er in Nederland rellen zijn over een referendum in Turkije

Het referendum in het kort

Waar hebben de Turken voor gestemd?

De Turken hebben toegestemd om wijzigingen door te brengen in de grondwet. Hierdoor gaan ze vanaf 2019 van een parlementair systeem naar een presidentieel systeem. De premier gaat dus weg, en er komt een president voor in de plaats. Hij hoeft geen verantwoording af te leggen aan het parlement, kan dus zelf van alles beslissen en heeft meer invloed op het benoemen van rechters in het Hooggerechtshof. Het land zou effectiever bestuurd kunnen worden, zeggen de ja-stemmers. Bovendien is Erdogan in al zijn jaren degene geweest die de boel bij elkaar heeft gehouden. In tijden van onrust en terrorisme is hij de rots waar mensen aan vast konden houden. Wil je meer weten wat het referendum precies inhoudt? Check dan dit artikel van mijn collega Tessa.

Waarom praten we er in Nederland zoveel over, het is toch niet ons land?

In Nederland wonen pittig veel Turkse Nederlanders: zo’n 400.000. Dit is de op een na grootste bevolkingsgroep in ons land. Als er in Turkije iets gebeurt, merk je dat dus hier heel goed. Bovendien is Turkije een belangrijke speler in de vluchtelingencrisis, iets waar wij als Nederland ook mee te maken hebben. Wat daar gebeurt, is dus wel degelijk belangrijk voor ons. En in Nederland zijn heel veel mensen het niet eens met het referendum.

Foto: Getty Images/Chris McGrathFoto: Getty Images/Chris McGrath

Wat is dan precies de ophef?

Veel critici vinden dat er te veel macht komt te liggen bij de president. Vooral bij Erdogan. Hij is inmiddels al 15 jaar aan de macht. Als hij bij de volgende twee verkiezingen als president verkozen zou worden, zou hij tot 2029 (!) de leider van het land zijn. Hij heeft overigens nu al veel macht. Na de staatsgreep bijvoorbeeld waren er wat ‘zuiveringen’ en werd de persvrijheid ingeperkt. De zorg is dat Turkije steeds meer op een dictatuur begint te lijken. De Tweede Kamer wil zelfs meer weten waarom Turkse Nederlanders ‘ja’ hebben gestemd, omdat het ook in vele politici’s ogen een inperking van de democratie is.

Daar bovenop zeggen Europese waarnemers ook nog eens dat het referendum niet helemaal eerlijk is verlopen. Al bij al heb je dus al een referendum waar Europa niet blij mee is, zeggen ze ook nog eens dat Erdogan de uitslag heeft ‘gestolen’. Overigens verwerpt Erdogan de kritiek van de waarnemers.

De toekomst van Turkije en Europa

Nu je de essentie van de situatie begrijpt en weet wat eigenlijk relevant is voor jou, kunnen we praten over de effecten van het referendum. Want Turkije is momenteel een erg belangrijk land in het geopolitieke klimaat en zijn relatie tot Europa is voor beide kanten altijd al van strategisch belang geweest. Maar zoals elke relatie, moet het wel van twee kanten komen. Het lijkt erop dat Turkije niet zijn steentje bijdraagt. Een goed voorbeeld is dat Erdogan de doodstraf opnieuw wil invoeren. Als dit doorgaat, kunnen ze automatisch niet meer in de EU komen. Maar je hoeft niet het nieuws op de voet te volgen om te zien dat zelfs zonder de doodstraf de relatie tussen Turkije en Europa gespannen is. Diplomatieke rellen omdat bewindslieden niet in bijvoorbeeld Nederland mogen komen, Erdogan die ons nazi’s noemt waarna Duitsland ons verdedigt en ga zo maar door.

Foto: Getty ImagesFoto: Getty Images

Normaliter zou je zeggen, weg met die relatie. Maar daar komt dus die belangrijke positie in het geopolitieke klimaat naar voren. We zitten nog steeds middenin de vluchtelingencrisis.

Turkije is de link tussen Europa en de vluchtelingen uit Syrië en Irak.

We hebben al een deal met ze, die ervoor moet zorgen dat vluchtelingen beter worden opgevangen en dat Turkije ze niet zomaar door laat wandelen. Wanneer Turkije zijn rug keert naar de EU, betekent dit dat deze deal meteen van tafel gaat. Iets wat Europa absoluut niet wil.

Lees ook: Waarom zou Nederland uit de Europese Unie willen stappen?

De toekomst ligt dus vrij gevoelig. Gaan we lief lopen doen tegen Turkije omdat we ze hard nodig hebben? Of gaan we als Europa laten zien dat we dit niet tolereren, en riskeren we dat Turkije zich afzondert en richting het oosten zijn vriendjes zoekt. Only time will tell.

Uitgelicht