Getty Images/Fox Photos

Oude muziek is beter: nostalgie of de keiharde waarheid?

Mijn liefde voor muziek heb ik duidelijk van mijn moeder. Onlangs had ik het voor de zoveelste keer met haar over ‘oude muziek’ – muziek van de jaren 60, 70, 80. De zin ‘dat was pas echte muziek’ is meerdere keren gevallen. Africa van Toto speelde op de achtergrond, lekker nummer trouwens. Maar stiekem hoor ik wel vaker dat toen muziek nog muziek was.

Ik was van de week op een verjaardag van een goede vriend van me, en om 5 uur ’s ochtends zaten we dronken op de bank na te genieten en luisterden we naar rock uit die decennia: Led Zeppelin, Pink Floyd, Aerosmith en ga zo maar door. Heerlijke muziek om met je zatte harses helemaal in op te gaan. Als je maar weet dat menig luchtgitaar is bespeeld.

Lees ook: Guilty pleasure: fout maar goed of eigenlijk hartstikke mainstream? 

Het beste voorbeeld is misschien wel de Top 2000. Mensen mogen stemmen op de 2000 beste/meest populaire nummers aller tijden. De meeste nummers van afgelopen editie zijn afkomstig uit de jaren 60 en 70. De jaren 80 zijn ook nog hartstikke aan, maar daarna zakt het flink. De populairste jaren zijn ’69, ’79 en ’84. Ook al stijgt het aantal ‘nieuwe’ nummers wel, als je kijkt naar de top 10 is het toch vrij duidelijk dat ‘oude’ muziek de meeste stemmen (ook van jongeren hoor, want 31 procent van de stemmen is uitgebracht door jongeren onder de 30 jaar) krijgt:

Foto: Top 2000Foto: Top 2000

Ja, ik vraag me ook af wat Coldplay in godsnaam op nummer 10 doet, maar ieder z’n ding.

Maar waarom denken we dat oude muziek ‘beter’ is?

Oké, blijkbaar is dat ‘oude muziek is beter’ best wel een veel voorkomende gedachte. Maar waarom denken we dat dan? Ikzelf ben ook een beetje schuldig aan deze festisjering van vroegere tijden, en daarom ging ik eens op onderzoek uit. Ik kwam uit op verschillende redenen die kunnen verklaren waarom we massaal denken dat het vroegâh beter was.

Lees ook: Maak van concerten weer intense belevenissen in plaats van lamlendige luisteravondjes

Reden #1: De jaren 60 en 70 zijn cultureel erfgoed

Veel mensen kijken met veel plezier terug naar de jaren 60 en 70. Zelfs als je toen nog helemaal niet leefde, zoals wij allemaal, heb je waarschijnlijk een best wel rooskleurig beeld van de jaren 60 en 70. Vooral de sixties staat bekend om hippies, los zijn en bovenal sociale en culturele revolutie. Vraag een willekeurige op straat naar de jaren 60 en 70 en ze zullen bijna allemaal de woorden rock ‘n’ roll, wiet en seks gebruiken. Of het nou echt zo was of niet, we denken er toch allemaal aan en muziek uit die tijd brengt die gedachtes aan een betere era toch even terug. Zelfs als je het niet hebt meegemaakt. Jup, ik zou best in de jaren 60 en 70 geleefd willen hebben.

Het was vast niet echt beter of zo dan nu, maar het voelt goed.

Reden #2: Bekende muziek klinkt fijner

Er zijn maar weinig dingen die zoveel emotie kunnen oproepen als muziek. Ik heb best wel eens gehuild door muziek, daar schaam ik me echt niet voor. Meestal luister je naar muziek die je een positief gevoel geeft, toch? Uit onderzoek blijkt dat je meer positieve gevoelens krijgt van muziek die bekend voor je is. Je luistert dan ook vaker naar liedjes die een specifieke herinnering oproepen. Heb je ook altijd het gevoel dat je constant naar dezelfde liedjes luistert? Best logisch als je dit nu weet, toch? Het deel van je hersenen dat emoties regelt is gewoon veel actiever als je luistert naar bekende muziek. Een goede manier dus om jezelf beter te laten voelen: luister naar muziek die je goed kent.

Het is dus niet gek dat oude muziek gezien wordt als beter. Het is bekend en roept dus meer positieve gevoelens op.

Reden #3: De oude generatie heeft de mediawereld in handen

Het is geen geheim dat je (gedeeltelijk) gevormd bent door je omgeving. Op allerlei vlakken, dus ook op muziek. Niet alleen door je ouders, door je vrienden, maar ook door de media. Muziek in films en series is vaak wat ouder omdat de mensen die de films en series maken uit die tijd komen. En zoals we net geleerd hebben: bekende muziek wekt positieve gevoelens op. Misschien is het dus over 20 jaar wel weer anders.

Nou ja, da’s misschien een beetje overdreven.

Reden #4: Sommige wetenschappers denken dat muziek écht beter was

Tot zover is het een gevoelskwestie. Over smaak valt tenslotte niet te twisten. Maar een groep onderzoekers bekeek bijna een half miljoen liedjes en kwam tot deze conclusie: oude muziek is echt beter. Ze keken naar timbre (klankkleur), verschil in toonhoogtes en hoe ‘hard’ een muziekstuk is.

De variatie in klankkleur gaat stevig omlaag sinds de jaren 60. En dat is best wel jammer, want timbre zorgt voor bijvoorbeeld textuur en geluidskwaliteit. Dat de variatie omlaag gaat, betekent dat het palet aan geluiden minder divers is, wat weer betekent dat er minder verschillend wordt gespeeld en wordt opgenomen. Het verschil in toonhoogtes is ook minder aan het worden. Op zich is de basis hetzelfde gebleven – noten en akkoorden van vroeger zijn nog steeds populair – maar het lijkt erop dat moderne muzikanten minder los gaan van de gelegde paden. Deze twee bij elkaar zorgt er dus voor dat je het gevoel krijgt dat alle liedjes op elkaar lijken, minder divers zijn en eigenlijk een soort van ‘platter’.

Bovendien worden liedjes steeds luider. Dan heb ik het niet over het feit dat je het harder zet op je Spotify, maar dat muziek in zichzelf luider wordt. En dat is niet goed volgens veel kenners: iets wat heel luid is, heeft minder dynamiek. Als iets heel luid is, vallen bepaalde stukjes die juist ‘hard’ binnen moeten komen weg. Wil je het horen? Check dan vooral deze korte video, dan snap je het precies.

Reden #5: We herinneren ons de slechte muziek niet

Tot nu toe hebben we redenen bekeken die gebaseerd zijn op gevoel, en redenering op objectiviteit. Maar er is ook eigenlijk wel een logische reden waarom we misschien denken dat oude muziek beter is: je herinnert je gewoon de slechte muziek niet. Als je nu naar de radio luistert hoor je een aantal goede nummers, en een hele hoop troep. Als je luistert naar die oude muziek, dan pak je natuurlijk alleen de goede. Die slechte die laat je mooi achterwege.

En geloof me: er was vroeger ook genoeg meuk.

Laten we gewoon genieten

Er is op allerlei manieren dus iets van te zeggen. Welke jij logischer vindt, is natuurlijk helemaal aan jou. Het is nu tijd om lekker een muziekje te luisteren, nieuw of oud. Who cares. Ik laat je achter met een van mijn favoriete albums aller tijden, want deze voelt zo lekker. Muziek is tenslotte om ervan te genieten.


Dit artikel werd al 56 keer gedeeld.