Unsplash

Hoe zelfhulp je misschien wel ongelukkiger maakt

Ik heb altijd al mijn vraagtekens gezet bij mindfulness, life coaching en zelfhulp. Nou geloof ik best dat het mensen helpt, maar is het nou echt all that? Wellicht zijn we doorgeslagen in onze jacht naar de beste ik. Gelukkig ben ik niet de enige met dit gevoel. Ik stuitte namelijk op de Deense psycholoog Svend Brinkmann die eigenlijk een bijzondere boodschap heeft: ben niet zo met jezelf bezig.

Als eerst wil ik zeggen dat ik niks erop tegen heb als je lekker gaat ‘mindfulnessen’ of zelfhulpboeken verorbert alsof het Skittles zijn. Doe lekker je ding. Maar zoals met veel dingen, moet je jezelf blijven afvragen: gaan we niet te ver? Svend Brinkmann kan, als slimme psycholoog, dat natuurlijk een stuk beter beantwoorden dan ik. Hem valt twee dingen op:

  1. We zijn zo bezig met gelukkig zijn of proberen te zijn, dat we niet in de gaten hebben dat daar geen einde aan zit. Constant horen dat het beter, positiever of productiever kan is nou niet echt waar je op zit te wachten.
  2. Die obsessie met inwaarts kijken, je juist een minder goed mens maakt aan de buitenkant – het deel waarmee je met anderen verbindt.

Jezelf verbeteren heeft geen einde

Al dat zelfhulp en levensverbetering heeft een enorm probleem: het is een proces zonder einde. Je kunt niet zeggen dat je je perfect bent. Je kunt niet de optimale jij zijn. Natuurlijk streef je daarnaar. Maar als je constant aan het streven bent naar een betere ik, kun je nooit zeggen dat wat je doet genoeg is, dat je iets betekenisvols doet en niet hoeft te streven naar meer. Je mag ook wel eens tevreden zijn met waar en wie je bent.

UnsplashUnsplash

Eigenlijk is het best gevaarlijk, vind je niet? Dat we als samenleving zo geobsedeerd zijn met zelf-verbetering. Het lijkt haast wel dat we niet oprecht gelukkig en voldaan mogen zijn – dat we altijd maar beter moeten worden.

“We zijn zo geobsedeerd met onszelf, authentiek en uniek zijn. Deze zoektocht is eigenlijk tragisch. Want wat nou als je jezelf vindt en ontdekt dat je een saaie, gemiddeld of vervelend persoon bent? Dan is het dus helemaal niet goed om jezelf te zijn.” Svend vertelt dat het beter is om iemand te worden die iets moois heeft betekend voor de wereld. Wat boeit het wat de echte ik zou doen? “Ik zou liever willen weten wat iemand als Nelson Mandela zou doen.” Klinkt logisch toch.

Foto: UnsplashFoto: Unsplash

Maak niet jezelf, maar de wereld beter

Hoe meer ik dit interview met Svend Brinkmann lees, hoe meer ik bevestiging krijg van mijn mening. Is op zich ook wel eens fijn. Hetgeen dat me het meest aansprak was:

“We moeten stoppen met het individualiseren van sociale problemen”

Svend legt uit dat we mensen proberen zich te laten aanpassen aan omstandigheden waaraan ze zich eigenlijk niet willen aanpassen. Om het wat simpeler te maken: we hebben bijvoorbeeld life coaching en mindfulness zodat mensen beter om kunnen gaan met bijvoorbeeld werkstress. In plaats van deze verantwoordelijkheid bij het individu te leggen, moeten we structurele aanpassingen doen. Waarom hebben mensen last van werkstress? Misschien zit er iets scheef in het bedrijf waar ze voor werken. In plaats van de symptomen bevechten met life coaching en mindfulness, moet je de kern van het probleem aanpakken.

Foto: UnsplashFoto: Unsplash

Dingen als mindfulness, zelfhulpboeken en life coaching zijn prima tools om te hebben.

Maar iemand leren meer in het nu te zijn, gaat echte problemen niet oplossen.

Hij vergelijkt het met een neerstortend vliegtuig: “Het vliegtuig gaat neer, de druk in de cabine valt weg en de maskers vallen naar beneden. Iedereen doet zijn of haar masker op en begint heftig te ademen. Dit noemen we dan mindfulness, zelfhulp of whatever. Maar niemand staat op en gaat kijken wat er mis is met het vliegtuig. Het vliegtuig gaat crashen omdat niemand bezig is met het grote plaatje. Iedereen zit maar in hun stoel en ademt in hun eigen maskers. We hebben juist mensen nodig die dapper genoeg zijn om te stoppen met ademen in het masker en zich druk maken om het overkoepelende geheel.”

Foto: UnsplashFoto: Unsplash

Dus wat te doen?

Ik denk oprecht dat het belangrijk is om in iets geïnteresseerd te zijn buiten jezelf. Het maakt niet uit wat het is: kunst, muziek, voetbal, auto’s. I don’t care. Als je maar naar de wereld kijkt in plaats van altijd maar naar jezelf.

Probeer voortaan eens om ook niet zo bezig te zijn met gelukkig zijn. Zoals Svend zegt: “Wie zegt dat gelukkig zijn zo geweldig is? Niemand weet wat dat echt is.” Wat echt belangrijk is, is om iets na te streven wat betekenisvol is. Dan komt geluk er altijd wel bij. Niet als doel, maar als bijeffect. Probeer wat betekenis aan je leven te geven. Iets waarvoor je ’s ochtends wilt opstaan. Dan komt de rest vanzelf.

Wil je op de hoogte blijven? Volg ons ook op Instagram en Facebook.