Pixabay

Hoe het komt dat de één verlegen is en iemand anders totaal niet

Als je vroeger verlegen opzocht in het woordenboek, stond daar met hoofdletters ‘TESSA’ achter. Ik ben nog steeds aan de verlegen kant, maar ik zou mezelf nu niet meer omschrijven met die eigenschap, terwijl dat vroeger juist als eerste bij me op zou komen. Maar waarom was ik (en vele mensen met mij) zo verlegen en wordt dat bij iedereen naarmate ze ouder worden minder? Ik nam contact op met postdoctoraal onderzoeker Gerine Lodder van de Rijksuniversiteit Groningen. Zij vertelde me dat bíjna iedereen wel eens verlegen is geweest: “Uit een studie bleek dat 90 procent van de mensen op een bepaald moment in hun leven verlegen waren geweest. 40 procent van de mensen zelfs op dat moment.” Zo lang je er geen problemen mee hebt, is verlegen zijn niet erg, zegt ze.

Het kan juist behulpzaam zijn om je even terug te trekken uit de situatie, die te analyseren en daar je gedrag op aan te passen.

“Voor veel mensen is verlegenheid iets dat hoort bij een bepaalde periode in het leven”, vertelt Lodder. En inderdaad, veel mensen zijn als kind verlegen en worden dat later minder, of zelfs helemaal niet meer. Sommige mensen blijven altijd verlegen. Anderen kinderen zijn het juist helemáál niet. “Hoe kan dat dan?” vraag ik de postdoctoraal onderzoeker. “Net als bij de meeste gedragspatronen geldt voor verlegenheid dat het waarschijnlijk een combinatie is van genen en omgeving die verlegenheid kunnen verklaren”, legt ze uit. “Onderzoeken laten zien dat kinderen en hun ouders vaak op elkaar lijken als het gaat om verlegenheid.”

Er bestaat geen specifiek ‘verlegenheidsgen’ dat je gedrag bepaalt, opvoeding en de situatie spelen ook een grote rol.

“Kinderen die bijvoorbeeld van hun ouders leren om altijd voor zichzelf op te komen en zich uit te spreken, gedragen zich meestal anders dan kinderen die leren om voorzichtig te zijn”, zegt ze. “Natuurlijk spelen genen ook een rol, alleen werkt het anders dan bijvoorbeeld de kleur van je ogen. Die ligt gewoon vast, terwijl het bij verlegenheid waarschijnlijk zo is dat je bijvoorbeeld gevoeliger bent voor je omgeving en sneller stress ervaart.”

Sociale angst stoornis

“Je kunt ook alleen op bepaalde momenten verlegen zijn, misschien vind je het wel heel moeilijk om te bellen of om iets in een winkel te vragen”, zegt ze. “Verlegenheid verschilt ook per persoon: voor sommigen is het moeilijker om minder verlegen te worden en sommige mensen hebben er meer last van dan anderen.” Zo bestaan er ook mensen met een sociale angst stoornis (ook wel sociale fobie genoemd). Mensen met een sociale fobie hebben het gevoel dat ze door anderen beoordeeld worden en zijn bang om af te gaan, vertelt ze. “Er bestaat nog een stoornis die kenmerken deelt met verlegenheid: een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis. Mensen vinden zichzelf minder waard dan anderen en hebben de neiging sociale situaties te vermijden.”

Lees ook: Leven met paniek: “Soms krijg ik een aanval als ik thuis op de bank zit”

Maar bij de meeste mensen blijft het gewoon bij verlegenheid. Dat kan trouwens alsnog een probleem zijn. “Als het je na een tijdje nog steeds niet lukt om met mensen te praten, je door je verlegenheid sociale situaties gaat mijden, of als het je niet lukt om contact te vinden met anderen”, zegt Lodder.

Minder verlegen worden?

Bij mij kwam die verlegenheid vooral omdat ik erg onzeker was. Ik was een mollig meisje, met een spleet tussen mijn voortanden zo groot als de afstand van hier tot Pluto en hoorde er nooit echt bij. Inmiddels neem ik het maar voor lief dat ik een enorme kluns ben, ontzettend hard om mijn eigen grapjes lach en nooit het lichaam van een supermodel zal hebben, waardoor ik wat meer mezelf durf te zijn. Maar het kan ook zijn dat je niet uit jezelf minder verlegen wordt.

Lees ook: Project Happiness: uit je comfortzone stappen is doodeng, toch ga ik het doen

“Onderzoek laat zien dat oefenen helpt: als je ondanks je verlegenheid toch probeert deel te nemen aan gesprekken en je probeert te omringen met andere mensen, kan dat helpen om op den duur minder verlegen te worden”, zegt Lodder, als ik vraag of verlegen mensen zouden kunnen veranderen. Niet dat het erg is om verlegen te zijn. Helemaal niet. Zo lang jij je er maar oké bij voelt. Maar als je er iets aan zou willen veranderen, doe er dan je best voor. Kruip niet terug in je schulp. Kom uit die comfortzone. Want de waarheid is wel: als je verlegen bent, hebben veel mensen vaak niet door hoe fucking awesome jij eigenlijk bent. En mocht je verlegen zijn, omdat je net als ik onzeker bent, laat me je dan zeggen dat dat helemaal niet nodig is.

Wil je op de hoogte blijven? Volg ons ook op Instagram en Facebook.