pixabay

De eerste keer dat De Hoge Raad zich uitspreekt in een verkrachtingszaak

Helaas komt seksueel geweld ook voor in Nederland. Iedereen weet dat aanranding en verkrachting strafbaar zijn. Maar inmiddels is bekend dat verkrachting vaak moeilijk te bewijzen is. Uiteindelijk is het, als het al tot een rechtszaak komt, vaak zijn woord tegen het hare (even ervan uitgaand dat het slachtoffer een vrouw is) en komt de dader er vaak mee weg. Dat heeft gedeeltelijk te maken met hoe verkrachting gedefinieerd staat in de wet, als je het mij vraagt is die namelijk bijna nooit te bewijzen. Recentelijk was er een zaak in het nieuws waarin Het Algemeen Gerechtshof had geoordeeld dat verkrachting niet bewezen was. De Hoge Raad spreekt deze uitspraak nu tegen en vindt het dus wel verkrachting. En dat is een behoorlijke doorbraak.

Wat is er gebeurd?

Een meisje ligt niets vermoedend te slapen en wordt wakker van haar ex die ineens in haar kamer staat. Hij heeft haar telefoon dan al afgepakt waardoor ze niemand kan alarmeren. Omdat de ex stemmingswisselingen vertoont en dreigend praat besluit ze seks met hem te hebben als hij laat merken dat hij dat wil. Ze verzet zich dus niet, maar staat doodsangsten uit en is bang dat het slechter afloopt als ze niet meewerkt. Tijdens de seks pakt hij haar polsen stevig vast en duwt hij haar hoofd richting zijn piemel. Nadat de ex in de tuin gaat roken durft het meisje mensen te appen en later zelfs de politie te bellen. Uiteindelijk gaat  ze op de wc zitten en rent ze later naar buiten als ze hoort dat haar ex op haar af komt. Hier rent ze in de armen van een politieagent. Het meisje doet aangifte van verkrachting, ze heeft namelijk seks gehad tegen haar wil in. Maar dat betekent niet dat de dader er ook voor veroordeeld gaat worden.

Hoe staat het in de wet?

In de wet staat bij de definitie van verkrachting: “Iemand dwingen tot het ondergaan van handelingen die (mede) bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam door middel van (bedreiging met) geweld of door middel van (bedreiging met) een andere feitelijkheid.” Er moet dus sprake zijn van dwang en die dwang moet leiden tot seksuele handelingen. En hoe bewijs je dwang? Daar liepen voorheen veel zaken op stuk. Want als een slachtoffer verstijft bijvoorbeeld, dan hoeft de dader vaak al niet meer echt dwang uit te oefenen om seks te hebben.

Dat was in dit geval ook het probleem. Aangezien het meisje zich niet verzet heeft, concludeert het Gerechtshof dat verkrachting niet bewezen kan worden. De Hoge Raad ziet dit anders en concludeert dat de dader genoeg signalen moet hebben gehad waaruit op te maken was dat het meisje de seks niet wilde. En juist door de dreigende woorden en de acties van de dader, vinden zij dwang en verkrachting wel bewezen. Dit is de eerste keer dat De Hoge Raad zich op deze manier uitspreekt en is een belangrijke uitspraak omdat deze zaak in toekomstige zaken als voorbeeld gebruikt kan worden.

Lees ook: Seks in Zweden nu zonder ja, is een echte duidelijke nej

Dat betekent dus ook dat verkrachting in de toekomst misschien makkelijker te bewijzen valt omdat dwang niet meer alleen hoeft te bestaan uit handelingen zoals vasthouden/vastbinden nadat het slachtoffer zich verzet of uitspreekt dat ze het niet wil. Dwang kan ook een hele dreigende situatie zijn waarin het slachtoffer zich dus niet eens durft te verzetten.

Zou deze verschuiving iets te maken kunnen hebben met #MeToo?

Dat is lastig te zeggen. Duidelijk is wel dat er door de #MeToo-beweging veel meer gepraat wordt over verkrachting en er veel meer informatie wordt gedeeld van bijvoorbeeld psychologen die het duidelijker maken waarom slachtoffers doen wat ze doen als ze verkracht worden. In Zweden is bijvoorbeeld een wet aangenomen waarin staat dat je duidelijk toestemming moet hebben van je sekspartner voordat je seks gaat hebben. Dat klinkt misschien een beetje overdreven maar het komt er eigenlijk op neer dat als iemand niks zegt of niks doet, dat je dan strafbaar bent. In Nederland is dat nog niet het geval en dus kon het in deze zaak ook echt twee kanten opgaan. Als de Zweedse wet in Nederland ook ingevoerd zou zijn, dan was de dader sowieso veroordeeld voor verkrachting want het meisje deed namelijk niks en stemde niet duidelijk toe met de seks.

De #MeToo-beweging heeft er ook voor gezorgd dat veel meer mensen nu snappen dat iemand kan verstijven als er verkrachting plaatsvindt. Dit is je overlevingsdrang die op een gegeven moment besluit dat het beter is om niks meer te doen. Vluchten kan namelijk al niet meer en vechten zorgt ervoor dat het alleen maar erger wordt. Ook wordt er nu eindelijk gepraat over het feit dat een vagina nat kan worden tijdens een verkrachting. Ook dit is weer een lichamelijke reactie om schade te voorkomen. Veel daders gebruiken dit als bewijs dat iemand het fijn vindt en dus eigenlijk wel wilde.

Lees ook: Heeft #MeToo echt voor verandering gezorgd of kan het beter?

Hoe het bewijzen van verkrachting zich verder gaat ontwikkelen moeten we nog maar afwachten. Elke zaak is anders en iedere zaak zal opnieuw aan de wet getoetst moeten worden. Maar ik vind dit in ieder geval een stap in de goede richting!

Wil je op de hoogte blijven? Volg ons ook op Instagram en Facebook.