Unsplash

De filterbubbel: waarom social media niet je voornaamste bron van nieuws moet zijn

Ik woon in Delft en werk en studeer in Amsterdam. Af en toe voelt dat als twee verschillende werelden. “Dat Zwarte Piet veranderd moet worden is belachelijk”, zeiden veel mensen uit Delft. “Het is echt maar een kleine groep die dat wilt. Moeten we ons daarvoor aanpassen?” Huh, dacht ik. Kleine groep? Waar halen ze dat nou weer vandaan? Want in Amsterdam was bijna iedereen die ik ken juist pro verandering.

Een verklaring kan zijn dat we steeds meer langs elkaar gaan leven. Je kunt bijna spreken over verzuiling 2.0 (sorry als dat woord traumatische ervaringen uit het geschiedenislokaal met zich meebrengt). We lezen en kijken alleen nog maar wat bij onze mening aansluit: “Zie je wel!!!” zeggen we dan. Terwijl er ook genoeg berichten bestaan die het tegendeel bewijzen. Dat komt deels door onszelf, maar ook deels door algoritmes.

Uit onderzoek van Pew Research blijkt dat 62 procent van de Amerikanen zegt via Facebook op de hoogte van het nieuws te blijven. En dat is dus best wel een probleem. Waarom? De filterbubbel. Misschien heb je het woord wel (op je tijdlijn, misschien…) voorbij zien komen. Internetdiensten zoals Facebook en Google passen zich aan naar onze smaak en voorkeuren. Zo kan iemand die ‘Egypte’ zoekt op Google veel berichten zien over de politieke situatie daar, terwijl een ander voornamelijk reissites in zijn resultaten kan hebben. Die internetdiensten doen dat om ons een dienst te bewijzen (en geld te verdienen), maar het heeft ook een keerzijde. In een filterbubbel krijg je eenzijdige selectie van nieuws te zien. Ons wereldbeeld wordt niet vergroot. Het is onmogelijk om ons perspectief te veranderen. De term ‘filterbubbel’ is net een boomerang, hij komt elke keer weer terug: bij de Brexit en bij Trump bijvoorbeeld. Bij beide situaties was het andere kamp volledig verrast.

Lees ook: Zo zorgen social media voor de verspreiding van nepnieuws

De Britse Tom Steinberg stemde ‘Remain’. Toen hij op de dag dat het ‘Leave’-kamp won op Facebook zocht naar posts van mensen die blij waren dat Brexit een feit was, kon hij er GEEN vinden. Niet alleen in zijn News Feed, maar ook toen hij de zoekoptie op Facebook gebruikte lukte het niet. En dat allemaal omdat Facebook hem identificeerde als een ‘Remain’ stemmer.

Inmiddels heeft Facebook wel toegegeven dat georganiseerde groepen, waaronder mogelijk ook overheden, Facebook hebben gebruikt om desinformatie te verspreiden. En dit is waarschijnlijk ook tijdens de Amerikaanse verkiezingen gebeurd, waarbij er informatie verspreid werd die gestolen was uit privé bronnen als emailaccounts. Facebook laat weten dat zij nu slimme algoritmes inzetten om accounts op te sporen die onjuiste informatie verspreiden.

Nog steeds niet overtuigd van de filterbubbel?

Elan Morgan besloot een tijdje helemaal niets op Facebook te liken, omdat het social mediakanaal zo besluit welke berichten jij nog meer krijgt te zien. Stoppen met liken was best moeilijk (het is bijna een automatisme), maar ze begon na een paar dagen de positieve effecten te merken. De geest van een mens is veel genuanceerder dan een algoritme kan berekenen, dus zag ze niet meer voortdurend hetzelfde. Facebook laat je ook lang niet alle posts zien. Daar kwam Tim Herrera van The Washington Post achter toen hij een experiment uitvoerde. Van de 2.593 posts kreeg hij er slechts 738 te zien. Dat betekent dat slechts 28,46% van de nieuwe berichten hem bereikten. Je denkt misschien: een mens kan nooit 2.593 posts zien, maar Tim zag ook nog eens 679 posts die hij al een keertje eerder had gezien.

Foto: Washingtonpost.comFoto: Washingtonpost.com

Jijzelf doet er ook aan mee

Maar de ergste veroorzaker van jouw filterbubbel, ben je waarschijnlijk zelf. Want, ten eerste heb je waarschijnlijk alleen bedrijven geliket, die dezelfde kijk op de wereld hebben als jij. Als je bijvoorbeeld GeenStijl leuk vindt, heb je niet ‘De Correspondent’ geliket. Of als jij Vice hebt geliket, lees je waarschijnlijk nooit berichten van het Reformatorisch Dagblad. Ten slotte gebeurt het steeds vaker dat we mensen met een andere mening gaan ‘ontvrienden’. Als jij bijvoorbeeld anti-Trump of anti-Wilders bent, kan het zijn dat je geen zin meer hebt om ‘vrienden’ te blijven met mensen die ze de hemel inprijzen op Facebook. Maar er is een reden waarom zij wél voor Trump of Wilders zijn, eentje die jij nu nooit te weten zal komen. En waardoor begrip nu uitblijft.

Foto: UnsplashFoto: Unsplash

Uit je filterbubbel breken is niet altijd even leuk. In een stuk dat NRC schreef over mensen die het probeerden en ik zeker aanraad om te lezen, werden sommigen gillend gek. Advocaat Bart Wernik dacht eerst dat feministen “op alle slakken zout leggen”, totdat hij feministisch Twitter begon te volgen. Edwin van der Veer discussieerde met iemand van de Black Lives Matter-beweging over Zwarte Piet en is nu toch voor verandering. Filmmaker Eva M.C. Zanen volgt PVV’ers sinds de overwinning van Trump. Ze stelt vragen en probeert met ze af te spreken. “Ik wil niet toekijken, ik wil het begrijpen”, is de reden. “Ik zou nooit PVV stemmen, maar ik zie nu wel beter de menselijke kant.”

Als jouw kinderen op school nauwelijks aandacht krijgen, omdat asielkinderen extra begeleiding nodig hebben, dan snap ik dat je dat vervelend vindt.

Lees ook: Ik snap nu dat ons land uit 2 delen bestaat: de grachtengordel en de rest

Maar hoe doorbreek je die filterbubbel?

  1. Verander je instellingen op Facebook. Om ervoor te zorgen dat niet altijd alleen de meest populaire berichten bovenaan staan, kun je jouw News Feed veranderen van topverslagen naar meest recent.
  2. Heb je een account bij Google en zoek je op Google terwijl je ingelogd bent? Dan wordt je zoekgeschiedenis bijgehouden en je resultaten daarop aangepast. Waarschijnlijk zijn er nog wel andere factoren die Google gebruikt, maar als je dit uitzet maak je alvast een begin om je filterbubbel te doorbreken. Klik hier om bij je Activiteitsopties uit te komen.
  3. Je kunt natuurlijk ook een zoekmachine gebruiken die de resultaten niet personaliseert. Gebruik bijvoorbeeld StartPage of DuckDuckGo.
  4. Facebook wil geld verdienen en laat je dus alleen dingen zien die je wilt zien, zodat je niet hun platform verlaat. Nieuwssites hebben er ook belang bij als jij hun artikelen leest, maar de artikelen zijn niet gepersonaliseerd. Jij bepaalt zelf welke artikelen je aanklikt.
  5. Ga niet alleen naar nieuwssites toe waarvan je weet dat ze net als jij links of rechts zijn. Kijk ook eens op websites waar je normaal nooit zou komen of koop eens een krant of magazine (bij iedereen zijn die immers hetzelfde).
  6. Volg ook eens mensen op social media die niet dezelfde mening delen, dit is waarschijnlijk de meest effectieve manier om uit je bubbel te komen.

Natuurlijk kun je ervoor kiezen om geen moeite te doen om uit je filterbubbel te breken, maar bedenk wel dat het moeilijk is om van mening te veranderen. Zeker als je geen ander perspectief te zien krijgt. Persoonlijk denk ik dat we dat tegenwoordig nodig hebben: iets van iemand anders perspectief zien, om zo de situatie te begrijpen. Het begrip voor elkaar ontbreekt soms nogal.


Dit artikel werd al 23 keer gedeeld.