Jessy en Sam

Is dyslexie een aangeleerde of aangeboren aandoening?

Onlangs deed de uitspraak van dyslexiehoogleraar Anna Bosman veel stof opwaaien. Volgens Bosman, die daar sinds 2007 onderzoek naar doet, zou dyslexie namelijk het gevolg zijn van slecht onderwijs. Ze kaartte al eerder aan dat de diagnose nogal vaak ten onrechte wordt gesteld. Daarbij vraagt ze zich ook af of de taalaandoening eigenlijk wel bestaat. Het Nederlands Kwaliteitsinstituut Dyslexie (NKD) noemde de berichtgeving, die een verband legt tussen onderwijs en dyslexie, kwalijk. Student Sam Kapper (22), die van jongs af aan dyslexie heeft, begrijpt ook niet dat de aandoening bij de persoon zelf wordt ontkend: “Het is gewoon een aangeboren stoornis in je hersenen”, zegt hij. Student Jessy Burgers (23) heeft ook dyslexie en is het daar niet helemaal mee eens: “Sinds ik hoger onderwijs volg, is mijn dyslexie verbeterd.”

Vorig jaar verkondigden minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker ook al hun zorgen over het feit dat veel leerlingen een dyslexieverklaring krijgen. Destijds kwam uit onderzoek van het ministerie van Onderwijs naar voren dat in het basisonderwijs bij 30 procent van alle scholen, 10 tot 19 procent van de scholieren de eindtoets deed met een dyslexieverklaring. Ook cijfers op het voortgezet onderwijs bij het vmbo lieten hoge cijfers zien.  Zo had op 40 procent van de vmbo-scholen, 20 procent of meer van de eindexamenleerlingen met een ‘beroepsgerichte leerweg’ een dyslexieverklaring. Volgens internationaal onderzoek is een percentage van zo’n 10 procent op scholen normaal. Verder toont onderzoek van het CBS ook aan dat het percentage kinderen dat dyslexie heeft is toegenomen. Zo is dit in de periode 2009 tot 2016 met 8 procent gestegen.

Aangeboren aandoening

De 22-jarige Sam Kapper had van jongs af aan veel moeite met taal. “In groep zes ben ik uiteindelijk vanuit school wekelijks testen gaan doen en gesprekken gaan voeren met een orthopedagoog, hieruit kwam naar voren dat ik dyslexie heb. Dit was een soort van opluchting”.

Het was eindelijk duidelijk waarom ik zoveel moeite had met taal.

Sam is het niet helemaal eens met het standpunt van Bosman. “Ik heb veel goede begeleiding en bijles gehad naast de reguliere lessen voor taal op school, en dan met name voor spelling. Maar daar ligt niet alleen het probleem van de aandoening”.

Dyslexie is meer dan alleen spellingsfouten maken. Ik vervorm de woorden in mijn hoofd.

“Hierdoor krijg je vaak kromme zinnen in je tekst, die je met het veel oefenen met spelling er niet uit krijgt. Het is een aangeboren aandoening”, zegt Sam. Wel vindt hij dat dyslexieverklaringen te makkelijk gegeven worden. “Toen ik op de middelbare school zat, kon de school al een soort van verklaring geven als zij dachten dat een leerling dyslexie had. Mijn dyslexie is vastgesteld door een orthopedagoog die een ‘medische’ dyslexie verklaring heeft gegeven.

Lees ook: Beste staatssecretaris Dekker, de druk op Nederlandse studenten valt níet mee

Er wordt dan ook gesteld dat leerlingen wel eens ‘voordelen’ op school zouden hebben doordat ze een dyslexieverklaring hebben, die ze soms te makkelijk hebben gekregen. Bij Sam is dat niet het geval. “Zo duurt het schrijven van rapporten voor mijn studie vaak erg lang. Om mijn taalfouten eruit te halen vraag ik vaak aan anderen om mijn teksten door te lezen. Hierdoor kost het vaak extra tijd voordat ik mijn rapporten in kan leveren. Voor school heb ik er verder nooit echt voordelen van ondervonden. Wel een groot voordeel is dat dyslecten vaak creatiever kunnen denken. We hebben vaak een actievere rechterhersenhelft die verantwoordelijk is voor onder andere creatief denken. Dit merk ik bijvoorbeeld als ik ideeën moet verzinnen voor mijn studie”, laat hij weten.

Foto: PixabayFoto: Pixabay

Aangeleerde aandoening

Ook Jessy Burgers is met dyslexie gediagnosticeerd. “Via online testen op de middelbare school ben ik erachter gekomen dat ik dyslexie heb. Uiteindelijk moet je daarna naar een officieel instituut om dit vast te laten leggen, dit heb ik niet gedaan.” Anders dan Sam heeft Jessy wel ondervonden dat je kunt profiteren van dyslexie op school. “ Zonder dat mijn dyslexie officieel is vastgelegd kreeg ik bijvoorbeeld extra tijd op het eindexamen vmbo”.

Ik vind dan ook dat kinderen te snel een stempel krijgen

“Slecht kunnen spellen betekent dyslexie, slecht kunnen rekenen betekent dyscalculie, veel energie hebben betekent ADHD. Soms heeft het ook te maken met uitdagingen. Het is makkelijk om je te verschuilen achter een diagnose dan gewoon ervoor te knokken. Dat is de reden waarom ik nu ik op het hoger onderwijs nooit heb aangegeven dat ik met dyslexie gediagnosticeerd ben, ik wil niet altijd de stempel houden”, aldus Jessy.

Lees ook: Ga toch studeren, ondernemen kan altijd nog

Jessy is het dan ook gedeeltelijk eens met de uitspraak dat dyslexie het gevolg is van slecht onderwijs. “Je moet altijd voorzichtig zijn met dit soort uitspraken. Want ik ken gevallen van mensen die heel hard werken maar niet met de dyslexie om kunnen gaan of vooruitgaan wat betreft spelling. Maar voor mijzelf ben ik naarmate ik hoger ben gaan studeren beter gaan presteren op allerlei gebieden, ook op taalgebied. In bepaalde gevallen is het zeker zo dat slecht onderwijs zorgt voor een achterstand op het gebied van rekenen en taal. Dus ik ben het gedeeltelijk eens met de hoogleraar. Maar er zijn nog altijd gevallen die echt er onder lijden.”

Hoe denk jij hierover? Laat het weten door 1 van de 2 foto’s te liken: