Pixabay/Stocksnap

Dit is hoe supermarkten jouw koopgedrag beïnvloeden

Het is een illusie om te denken dat je de supermarkt uit kunt lopen met slechts de spullen die op je lijstje stonden. Elke keer stop je wel iets in je mandje wat je studentenportemonnee eigenlijk niet aankan. Hoe dat komt? Supermarktpsychologie. En dit gaat een stuk verder dan de gratis hapjes op de kaasafdeling en de Snickers bij de kassa. De experts, en ik, leggen uit hoe supermarkten ons aanzetten tot extra aankopen:

1. Groente en fruit bij de ingang

Het is je ongetwijfeld weleens opgevallen dat je supermarktavontuur na het lopen door de winkelpoortjes begint met de groente en fruitafdeling. Dat is niet zonder reden, zegt de Britse  winkelarchitect Alen Penn. Heb je het gezonde spul als tomaten en bananen namelijk al in je mandje liggen, dan denken wij nietsvermoedende consumenten al snel dat we gezond bezig zijn. Ons goede gedrag ‘compenseren’ we vervolgens door verderop in de supermarkt een zak chips te kopen die we anders misschien helemaal niet hadden gekocht.

2. Onze looproute wordt voor ons bepaald

Supermarkten willen voorkomen dat jij even snel de supermarkt in rent om alleen een pak boter te halen. Dus doen ze er alles aan om jou zo lang mogelijk rond te laten kijken, vertelt Penn. Basisproducten als melk, eieren en boter staan dan ook vaak achterin verstopt, omdat je op die manier de hele supermarkt doormoet. Daar blijft het overigens niet bij. Supermarkten zitten bijvoorbeeld ook vol vertragingszones die bepalen op welke punten jij snelheid mindert. De ene supermarkt doet dat door bij de ingang al aanbiedingen te plaatsen, de andere door (bij de duurdere producten) rekening te houden met de tegels. Ja, echt… Door met een winkelkarretje over kleine tegels heen te rijden, hoor je namelijk eerder de tegels en krijg je het idee dat je te snel gaat. Het simpele gevolg is dat we langzamer gaan lopen en nog meer rondkijken.

3. Stimuleren om te pinnen

Betalen doet altijd een beetje pijn. Uit onderzoek is zelfs gebleken dat het zien van een euroteken hetzelfde hersengebied doet oplichten als wanneer iemand met een hamer op je duim slaat. Bij aanbiedingen wordt het euroteken dus regelmatig weggelaten om de pijn een beetje te verzachten. De andere manier om het pijnlozer te maken, is het proces te versnellen. Want hoe sneller het betalen, hoe minder de pijn, vertelt consumentenpsycholoog Tim Zuidgeest. Supermarkten werken daar maar al te graag aan mee door het (contact)loos pinnen aan te moedigen. Klein bedrag? Pinnen mag!

4. Muziek

Ook met muziek wordt ingespeeld op ons koopgedrag. Om de consument langzamer te laten lopen, worden er bijvoorbeeld langzame nummers afgespeeld. Snelle nummers hebben het tegenovergestelde effect, en worden dus minder snel gedraaid. Verder kan muziek invloed hebben op wát we kopen. Onderzoekers aan de Leicester University hebben namelijk ontdekt dat als er op de wijnafdeling Franse chansons gedraaid worden, de consument eerder een Franse wijn koopt. Klinken er Duitse nummers door de supermarktspeakers, dan wordt er sneller naar een Duitse wijn gegrepen.

5. Gevoel van schaarste creëren

Koopjesjagen zit in ons bloed, daar zijn ook de supermarkten zich van bewust. Het regent dan ook aanbiedingen als vijf euro voor een kratje bier. De enige voorwaarde? Dat je per persoon maximaal drie kratjes mag kopen. Dat is niet omdat de supermarkt zo bang is dat ze te weinig op voorraad hebben, vertelt Zuidgeest. De bedoeling is wél om jou te laten denken dat er weinig is. En wat doen wij koopjesjagers dan? Juist, we kopen het maximale aantal kratjes.

En nu?

De overenthousiaste consument in jou de baas zijn, begint bij bewustzijn. Let bij de volgende keer dat je naar de supermarkt gaat eens op de bovenstaande punten en hoe jij hierop reageert. En ga vooral nooit, maar dan ook nooit met een lege maag boodschappen doen. Dat gaat áltijd fout.