Flickr/larrybob

De verlammende angst voor kotsen, emetofobie, en wat je er tegen kunt doen

Blijf jij liever thuis dan dat je met je vrienden ergens gaat eten, omdat er een risico bestaat dat je gaat overgeven? Ben je bang om in een achtbaan te stappen; niet eens omdat jíj het niet zou kunnen handelen, maar uit de wetenschap dat iemand anders er misschien niet in zal slagen zijn half verteerde eten binnen te houden? Zap je snel weg als er gekotst gaat worden in een film of serie? Was je misschien zelfs een beetje angstig om op dit artikel te klikken, omdat je bang was plaatjes van kots tegen te komen? Kortom: doe jij er alles aan om overgeven en dingen die ermee te maken hebben te ontwijken? Dan heb je waarschijnlijk emetofobie – een braakfobie.

Foto: Pexels - HEL.Foto: Pexels - HEL.

Over emetofobie is ontzettend weinig bekend. De fobie wordt zelfs niet erkend door hulpverleners. Tot een aantal jaren geleden bestond er niet eens een boek over – zelfs niet in het Engels. De Nederlandse schrijfster Margaret Massop worstelde met de fobie en kon er zelfs amper wat over vinden, op wat Engelse online fora na. Daarom schreef ze zelf maar een boek, genaamd ‘Misselijk van Angst’. Gelukkig maar, want dat heeft de ogen van menig therapeut en etemofoob de ogen geopend.

Je bent niet alleen

Veel mensen die last hebben van emetofobie denken dat ze de enige zijn, en vertellen daarom vaak niet aan anderen over hun angst. Maar je bent zeker niet alleen. In haar boek schrijft Massop dat er in Nederland en België alleen al zo’n 115.000 mensen aan lijden. Besef je wel even dat dit aantal slechts komt van de mensen die er daadwerkelijk hulp voor hebben gezocht. Het echte cijfer ligt dus veel hoger. Ook is het zo dat de gemiddelde leeftijd voor emetofobisten rond de 25 jaar ligt en dat 90% vrouw is. Wat leuk dat ik met mijn mannelijke geslacht en toentertijd 17 jaar oud een uitzondering vorm!

Inmiddels ben ik 22 jaar en heb ik er gelukkig veel minder last van. Ik was een emetofoob die bang was voor bijna ieder aspect: voor het kotsen zelf (het ongelooflijke gevoel van machteloosheid en de druk die het zet op je lichaam), de smaak, de textuur en het geluid. Ik ontweek dingen als uitjes en etentjes wanneer ik vermoedde dat er sprake was van mogelijke overgeefsituaties. Ook sloot ik mijn ogen en stopte mijn oren dicht als er iemand moest kotsen op tv. Dit allemaal omdat ik bang was zelf misselijk te worden.

Foto: Pexels - WARNING. WARNING. WARNING.Foto: Pexels - WARNING. WARNING. WARNING.

Emetofobie is niet te ontwijken

Het onderscheidende van deze fobie is dat veel andere fobieën tot op zekere hoogte ontweken kunnen worden. Als je bang bent om in zeeën te zwemmen bijvoorbeeld, is de oplossing heel makkelijk: ga niet de zee in. Als je bang bent voor eenden, is het advies waarschijnlijk om rivieren te ontwijken. Het probleem met emetofobie is dat het gevaar voor kotsen voor emetofoben in alles en overal te vinden is. Het kan echt iemands hele leven overnemen, het kan aan de grond staan van iedere beslissing die een emetofoob neemt. Wat hij eet en drinkt, wanneer en óf hij überhaupt een activiteit onderneemt. Het enige wat jij er als buitenstaander ondertussen van merkt is dat die ene malle vriend van je best wel heel erg asociaal of ongezellig is.

Ik dacht zelf vroeger dat ik leed aan een soort social anxiety. En op een bepaalde manier is het ook wel een vorm van anxiety. ‘t Is dan ook niet gek dat veel therapeuten emetofobie fout diagnosticeerden als onder andere straatvrees, smetvrees, of anorexia. Straatvrees omdat de fobie zich uit als jij die niet naar buiten wilt. Smetvrees omdat sommigen heel bang zijn om bijvoorbeeld buikgriep op te lopen en daarom obsessief schoon zijn. Ten slotte anorexia omdat weer anderen weinig of in ieder geval niet goed genoeg eten.

Lees ook: Wat als je altijd bang bent om de deur uit te gaan? Sophie (21) had straatvrees

Foto: Pexels - Niet straatvrees, niet engFoto: Pexels - Niet straatvrees, niet eng

Dit kun je eraan doen

Zoals ik al zei heb ik er nu minder last van en in retrospect kan ik wel een aantal dingen afleiden die me hebben geholpen eroverheen te komen. Hopelijk kan ik, mocht je ook last hebben van emetofobie, hiermee wat praktische handvatten bieden. Komen ze:

  • Lees erover, ook al word je er oncomfortabel van. Het materiaal bestaat nu. Praat erover met mensen. Het zou goed kunnen dat je ontdekt dat er mensen zijn in je directe omgeving die er ook last van ondervinden. Gedeelde smart is halve smart.
  • Besef je – als je daar controle over hebt, intrinsiek – dat jouw angst een irrationele angst is! De definitie van een emetofobie is dan ook “een extreme en irrationele angst voor overgeven”. Irrationeel houdt in essentie gewoon in ‘niet op reden gebaseerd’. Het is onzinnig. Het is je hoofd die ontzettend aan het overdrijven is. Dit wordt ook ondersteund door een onderzoek naar hoe vaak emetofoben voor het laatst hebben overgegeven. Dit is gemiddeld zeven jaar! Rationeel gezien, kun je er dus eigenlijk vanuit gaan dat je echt maar zelden daadwerkelijk overgeeft. En nee, dit komt niet doordat je nooit naar barretjes, feestjes en pretparken gaat.
  • Achterhaal voor jezelf waar je angst vandaan komt, waar en/of wanneer het ontstaan is, en werk er dan aan om die slechte associaties weg te halen. Bij mij is er dus een gevoel van machteloosheid gekoppeld aan het overgeven. Dit komt omdat ik nooit vrijwillig zou willen overgeven, en mijn lichaam ‘het dan toch doet’. Maar je kunt niks anders doen dan luisteren naar je lichaam. Het is iets wat je moet leren te accepteren, zodat het je niet meer kan schaden.
  • Begin jezelf op een veilige manier eraan bloot te stellen. Begin bijvoorbeeld met een aantal plaatjes. Raak eraan gewend, en zie in dat het overgeven echt niet het ergste is in deze wereld. Laat het zijn kracht verliezen en zijn greep op jou verzwakken.
  • Je hebt inmiddels misschien wel door dat we bij Ondertussen.nl een grote fan zijn van mediteren, en dat is niet voor niks. Mediteren helpt bij het relativeren van je angst. Want uiteindelijk is je fobie niet meer dan een reeks nare gedachtes die je dwars zitten. Mediteren helpt om die gedachtes een plekje te geven.

Laat je leven niet langer beheersen door iets wat je gemiddeld maar eens per zeven jaar overkomt. Dat is het gewoonweg niet waard.