Leukemie is een groot probleem, maar stamceldonatie kan de oplossing zijn

Ongeveer 9.000 mensen kregen in 2017 de diagnose bloedkanker. Bij deze vorm van kanker, vaker bekend onder de noemer ‘leukemie’, zijn de kansen op overleving niet altijd even hoog. Toch is er een behandeling die voor de genezing van deze kanker kan zorgen als de andere methodes niet werken, namelijk stamceldonatie. Bij deze vorm van doneren geef jij je gezonde stamcellen aan iemand die ze zelf niet gezond kan aanmaken. Dit artikel helpt jou daarom te beslissen of jij je ook wilt opgeven als stamceldonor, zodat jij de kans hebt een leven te redden van iemand in nood.

Wat is stamceldonatie eigenlijk?

“Leuk hoor dat ik moet doneren, maar ik weet niet eens wat het hele gebeuren inhoudt.” Groot gelijk heb je, en daarom ga ik je zo kort mogelijk uitleggen hoe bloedstamcellen nu eigenlijk werken.

Ieder persoon heeft een grote hoeveelheid bloedstamcellen. Deze maken onder andere rode- en witte bloedcellen aan. De rode bloedcellen zorgen voor het transport van zuurstof door het lichaam en de witte bloedcellen zorgen voor het tegengaan van virussen. Bij leukemie is het probleem dat de bloedstamcel te veel (ongerijpte) witte bloedcellen aanmaakt waardoor de rode bloedcellen worden verdrongen. Aangezien de rode bloedcellen zorgen voor de transport van het zuurstof, snap je dat dit uiteindelijk een fatale afloop zal hebben. Kort gezegd: bij leukemie zijn de bloedstamcellen van een persoon niet gezond.

Stamceldonatie houdt in dat een donor zijn of haar (gezonde) stamcellen afstaat en dat die in de ontvanger van de donatie worden gebracht zodat de verdeling en rijping van bloedcellen weer normaal verloopt. Geen zorgen, bij een gezond persoon worden de stamcellen door het lichaam gelijk na de donatie weer opnieuw aangemaakt.

Maar waarom zou je stamcellen doneren? Er zijn toch genoeg mensen met gezonde stamcellen?

De nood van het doneren

In tegenstelling tot wat sommige mensen denken is de kans dat iemand de gezonde bloedstamcellen van de donor kan aannemen enorm klein. Dit komt omdat jij en de ontvanger een matchende ‘HLA weefseltypering’ moeten hebben. Deze weefseltypering is het allerbelangrijkst in het proces om een match te vinden.

Natuurlijk zijn er veel mensen die ingeschreven staan als donor, maar vaak is dat nog niet voldoende, mede omdat iemand met dezelfde weefseltypering vinden erg lastig is. In je eigen familie is de kans op een succesvolle stamceldonor 30 procent. Kun je ze niet vinden binnen de familie? Dan moet je op zoek naar een stamceldonor buiten je eigen omgeving, en de kans op een match daar is nog véél minder groot.

Om deze kans zo groot mogelijk te houden, proberen donorbanken zo veel mogelijk mensen als donor te werven. Elke nieuwe donor kan een leven redden. Toch zit er ook verschil in welk persoon er doneert.

Verschillende donoren

Een gegeven paard moet je uiteraard niet in de bek kijken, maar er zijn zeker wensen van donorbanken. Je zou het misschien niet denken, maar bij het doneren is er een voorkeur voor mannelijke stamcellen. Deze keuze is een hele logische: mannen hebben vaak meer stamcellen. Daarnaast is het zo dat een vrouw die al eens zwanger is geweest minder geschikte stamcellen heeft. Dit komt dan weer omdat de afstotingskans dan groter kan zijn dan eerst. Het betekent overigens niet dat je als vrouw niét gewenst bent! Elk persoon dat zich op wil geven als donor is een overwinning.

Niet alleen geslacht heeft invloed op hoe succesvol een donatie kan zijn, ook leeftijd is een dingetje. Bij jongere mensen zijn de stamcellen vaak gezonder en is de kans op afstoot van de cellen kleiner. Daar komt dan nog bij dat hoe ouder de donor wordt hoe meer kans op gezondheidsrisico’s bij het donatieproces hij of zij krijgt. Dat is dan ook de reden dat je vanaf 56 jaar niet eens meer stamcellen kunt doneren als je geen familielid bent. Maar als jij boven de 18 en onder de 50 jaar bent en iets goeds wilt doen, dan kun je je ​bijna altijd​ opgeven. Maar ja, hoe doe je dat dan?

Donor worden

De aanmeldingsprocedure is erg makkelijk gemaakt. Allereerst ga je naar het online registratieformulier en je vult daar wat basisgegevens in. Vervolgens wordt er een ‘registratiesetje’ naar huis gestuurd waarin onder andere een wattenstaafje zit. Als dit pakketje op de deurmat gevallen is, neem je wat wangslijm op met het wattenstaafje en stuur je het zo snel mogelijk terug naar het instituut. Enkele dagen later sta je dan officieel genoteerd als stamceldonor, voilà! Vanaf dat moment kan jij van levensbelang zijn voor iemand. Hoe dat hele proces werkt? Daar gaan we volgende week (?) op in!


Dit artikel werd al 234 keer gedeeld.