Getty Images/Sylvain Lefevre

Alle 4 (!) verkiezingen van Frankrijk zijn eindelijk voorbij: wat betekent de uitslag voor Nederland?

Na vier landelijke verkiezingen is het eindelijk duidelijk welke koers Frankrijk gaat varen. Onlangs verkozen president Emmanuel Macron en zijn één jaar oude partij En marche! haalde nu ook tijdens de parlementsverkiezingen een absolute meerderheid. 291 van de 577 zetels gaan naar zijn partij, en met hun bondgenoot Modem maakt dat maar liefst 331 zetels. Als belangrijk land in de Europese Unie en maar een paar uur rijden van ons Nederland heeft deze verkiezing ook invloed op ons. Dit moet je weten.

Monsieur Macron wint na vier verkiezingen

In Frankrijk houden ze meerdere verkiezingen. Eerst waren dit jaar de presidentsverkiezingen op 23 april (eerste stemronde) en 7 mei 2017 (tweede stemronde). Daar is dus Emmanuel Macron, een sociaal-liberaal, verkozen voor vijf jaar als president. Hij stelt de regering samen. Vervolgens waren er de parlementsverkiezingen, ook in twee rondes, die bepaalt wie er voor vijf jaar in het lagerhuis komt te zitten. Ook hier haalde En marche! een flinke meerderheid, wat de weg opent om zijn plannen te realiseren. Een aantal van zijn belangrijkste plannen zijn:

  • Veiligheid: Tienduizend extra politiemensen en vijfduizend Europese grensbewakers instellen
  • Defensie: De defensiebegroting moet omhoog naar 2 procent van het Bruto Binnenlands Product
  • Economie: Meteen voldoen aan de Europese regel van een begrotingstekort van 3 procent, 120.000 ambtenaren banen schrappen en pensioenen korten in publieke sector en belastingkorting voor bedrijven
  • Europa: Europa hervormen voor meer solidariteit en samenwerking en het steunen van handelsakkoorden zoals CETA (EU – Canada)

Het was best bijzonder, want zijn partij is slechts een jaar oud, opgericht in april 2016. Niet veel mensen hadden van te voren verwacht dat de jongste president die Frankrijk ooit gezien heeft het zou flikken. De gevestigde partijen zijn namelijk lokaal goed ingeburgerd. Maar de populariteit van Macron ging als een speer omhoog nadat de grootste linkse partij niet tevreden was over zijn kandidaat. En de populairste rechtse kandidaat te maken kreeg met een schandaal. Zo’n kandidaat die “van links en van rechts” komt, lijkt dan ineens een stuk interessanter. Bovendien kreeg hij enorm veel steun van bekende politici in Frankrijk en daarbuiten. Alles viel samen voor Macron, en dat leidde dus tot een flinke verkiezingsoverwinning. Maar om nou te zeggen dat het land helemaal gek wordt van de man, zoals veel media zeggen, is ook weer overdreven.

Zo was zondag de opkomst nog nooit zo laag: slechts rond de 42 procent.

Pro-Europa

Foto: Getty Images/Axel SchmidtFoto: Getty Images/Axel Schmidt

Emmanuel Macron en En marche! hebben natuurlijk allerlei ideeën voor Frankrijk zelf, maar wat heeft nou voor impact op ons? Een heel belangrijk aspect is dat Macron flink pro-Europa is. Dat zagen we al goed uit zijn staatsbezoek aan Duitsland half mei. Het signaal dat hij gaf aan Angela Merkel was dat hij het Frans-Duitse bondgenootschap weer aan wil halen. Anders dan de vorige president.

Dat betekent dus een Frankrijk dat zich meer gaat bemoeien in de EU. Dat terwijl zij op een aantal vlakken compleet verschillen van Duitsland, het land dat nu eigenlijk een beetje de leider is van Europa. Duitsland wil graag dat iedereen voor zichzelf zorgt en aan de EU-regels houdt, waarbij de EU alleen inspringt als het nodig is. Frankrijk wil juist solidariteit en meer bescherming op Europees niveau. Daar zullen ze dus meer druk op gaan zetten, maar Duitsland is net als Nederland bang dat wij zelf moeten opdraaien voor de landen die niet zo goed hervormd hebben als wij.

Oerhollandse bemoeienis

Foto: Getty Images/John van Hasselt - CorbisFoto: Getty Images/John van Hasselt - Corbis

Belangrijk voor Nederland is dat het in deze Frans-Duitse route een goede rol voor zichzelf vindt. Je wilt natuurlijk niet aan de zijlijn komen te staan. Nederland is altijd vrij kritisch geweest op de EU. Maar nu Macron wat meer naar Merkel lijkt te gaan, moet Nederland zich op tijd bemoeien met nieuwe Europese initiatieven. Anders dreigt het dat de grote landen beslissen wat er gaat gebeuren, en daar is Nederland als EU-kritisch land niet altijd even blij mee. Want als er, zoals Frankrijk wil, meer solidariteit in de EU komt, betekent dat dat rijkere landen daarvoor moeten betalen en opofferen.

Nederland heeft altijd een instelling gehad dat de EU goed is zolang iedereen, dus ook wij zelf, er van profiteren. Wanneer de rekening op ons bordje valt, willen we het liefste niet mee doen. Neem bijvoorbeeld het slechte economische beleid in het zuiden van Europa. Wij voeren allerlei hervormingen door waardoor we aan de EU-regels voldoen, maar zij niet. En wij moeten dan extra betalen om hen te helpen. Veel Nederlanders houden daar niet van, maar als grote landen om ons heen beslissen, kunnen we er vrij weinig aan doen.

Kritische blik

Volgens Yuri van Loon, EU-adviseur van Instituut Clingendael, is het “belangrijk een kritische blik te houden op nieuwe ideeën voor de EU door middel van coalities met bijvoorbeeld Scandinavische landen, maar ook met wisselende landen op verschillende beleidsterreinen”. Onszelf sterk maken dus.

Nederland is er in ieder geval op tijd bij. Afgelopen vrijdag ging Rutte al op bezoek bij Macron om te praten over onder andere het Europese beleid. Daaruit bleek dat hoewel de twee verschillen van mening, ze wel vinden “dat het tijd is voor een Europa dat concrete resultaten levert en haar inwoners bescherming biedt”. Het lijkt te indiceren dat Nederland wel zijn mening klaar heeft liggen, maar moeite heeft met invloed uitoefenen op grotere landen. Daarom zijn die landencoalities dus belangrijk. Een groter draagvlak betekent meer invloed. En dat is toch wel wat we nodig hebben om met een scherpe en kritische blik te kijken naar het pro-Europa van de grote nieuwe speler Macron.