Getty Images/Denise Truscello

59 dood, 500 gewond: wanneer gaat Amerika iets aan wapencontrole doen?

Zondagavond maakte de 64-jarige Stephen Paddock het raam van zijn hotelkamer op de 32ste verdieping van het Mandalay Bay Resort kapot. De man schoot vervolgens minutenlang met een (semi-)automatisch wapen in op de menigte op een countryfestival in Las Vegas. Er overleden 59 mensen en meer dan vijfhonderd mensen raken gewond. Paddock heeft vervolgens zelfmoord gepleegd. De politie vindt daarna 42 geweren, explosieven en munitie in zijn hotelkamer en huis. Het was dus een voorbedachte actie, maar waarom de gepensioneerde multimiljonair het vuur opende blijft een raadsel. De tragische gebeurtenis is de meest dodelijke aanslag met wapens in de recente Amerikaanse geschiedenis, maar zeldzaam is de schietpartij niet.

Er overlijden meer Amerikanen door een schietpartij, dan door HIV, Parkinson en hoge bloeddruk. Alleen in 2017 zijn er al 338 schietpartijen geweest. Het gemiddelde is dus meer dan een keer per dag. Op 1 oktober was Stephen Paddock niet de enige die het vuur opende. In Lawrence, Kansas werden vijf mensen op straat neergeschoten. Terwijl het internet volstroomt met berichtjes vol ‘thoughts and prayers’ barst de discussie rondom wapencontrole weer los. Voorstanders zeggen: een gek kan altijd aan een wapen komen. Tegenstanders reageren: maar kijk dan hoeveel slachtoffers er vallen. Per jaar overlijden er 33.000 mensen door wapengeweld. Amerikaanse burgers lopen twintig keer meer kans om slachtoffer te worden dan in andere ontwikkelde landen.

De staat Nevada, waar Las Vegas ligt, kon met geen mogelijkheid weten hoeveel wapens Paddock thuis had liggen. Als je in deze staat een wapen koopt van een officiële wapenhandelaar onderga je alleen een snelle background check via de computer. Heb je geen strafblad, ben je niet illegaal en ouder dan 18 jaar? Dan kun je makkelijk een wapen kopen. Als je een vergunning hebt in Nevada mag je bovendien zoveel wapens aanschaffen als je wilt. Ten slotte mag je ook gewoon je wapen verkopen zonder een background check te doen. Dat klinkt allemaal als een slecht idee en surprise, dat is het ook: Nevada is één van de 21 Amerikaanse staten waar er meer doden door wapengeweld vallen dan in het verkeer.

Wapens zijn heilig

Maar waarom wordt er dan niets aan de wetgeving over wapens gedaan? “We kunnen heel veel doen, maar we doen niets”, zei Jimmy Kimmel gisteren in zijn talk show. “En dat is opvallend, want wanneer iemand met een baard ons aanvalt, luisteren we telefoons af, stellen we een reisverbod in, bouwen we een muur. Wanneer iemand met een baard ons aanvalt, nemen we elke mogelijke voorzorgsmaatregel om te voorkomen dat zoiets ooit nog kan gebeuren.”

Maar wanneer een Amerikaan een geweer koopt en andere Amerikanen vermoordt, dan ‘kunnen we er niets aan doen’.

Nooit de juiste tijd

Voorstanders van wapenbezit vinden dat dit niet het juiste moment is om het over wapens in de Verenigde Staten te hebben. Dat het eerst tijd is om de slachtoffers te troosten en te bidden. Niet om de aanslag politiek te maken. Maar wanneer is het dan wel het juiste moment? Aangezien er ongeveer elke dag wel een schietpartij plaatsvindt. Slachtoffers van – toekomstig – wapengeweld hebben niks aan gebeden (aan een God die misschien niet eens bestaat). “Dit is niet de juiste tijd om stil te zijn”, schrijft journalist Richard Wolffe. “We stoppen toch ook niet met praten over veilig vliegen als er een vliegtuig is neergestort.”

Lees ook: Drugs, wapens en huurmoordenaars: wat is het dark web precies?

De machtige wapenlobby

De meeste Amerikanen willen goede background checks, een verbod op semi-automatische wapens, een verbod op online verkoop en een federale database om meer inzicht te krijgen op de wapenverkoop. Waarom worden hier dan nooit wetten over opgesteld? Omdat Amerikanen wel vinden dat ze het recht hebben om wapens te bezitten. De Republikeinen en gepassioneerde wapenbezitters reageren daardoor fel op elk wetsvoorstel over dit onderwerp. Daar bovenop is de wapenlobby (de NRA) in de VS enorm machtig. Vooral de Republikeinen zijn bang dat hun carrière over is als ze iets aandragen of ergens voor stemmen waar de NRA het niet mee eens is.

Er zijn genoeg onderzoeken die het bewijzen: het maakt niet uit hoe je naar de data kijkt, meer wapens lijden tot meer wapengeweld. Hoeveel doden moeten er nog vallen voor de Amerikaanse regering hier een eind aan maakt?