Getty Images/The Washington Post

3 orkanen binnen een paar weken: is dit het gevolg van klimaatverandering?

Het begon allemaal met orkaan Harvey, die in de golf van Mexico en in Texas flink wat huizen verwoest heeft. Vervolgens kwam orkaan Irma, die héél veel schade veroorzaakte op Sint-Maarten en inmiddels raasde deze orkaan over Cuba en komt-ie nu bij de de Amerikaanse staat Florida aan. Er staan gebouwen onder water en mensen moeten geëvacueerd worden omdat ze hun huis kwijt zijn. De orkanen zorgen voor heel veel natuurgeweld, maar wat is een orkaan eigenlijk? En zijn deze orkanen het gevolg van klimaatverandering?

Wat er tot nu toe allemaal is gebeurd

Voordat ik dat zal uitleggen, eerst een opsomming van wat de drie orkanen allemaal hebben veroorzaakt:

Orkaan Harvey

Het begon met orkaan Harvey, die over de staat Texas in de Verenigde Staten raasde. Hij kwam op 26 augustus aan in Texas en is één van de heftigste orkanen die het land gekend heeft. Deze orkaan wordt gemeten in categorie 4. Het begon als een normale orkaan, maar de tropische storm die hierna kwam, zorgde voor nog veel meer schade. Veel orkanen beginnen op zee en zwakken af als ze aan land komen. Maar dit keer bleef de storm in één gebied hangen, waardoor er bizar veel regen op in één keer naar beneden viel. Hierdoor zijn veel huizen onder water gelopen en moesten mensen geëvacueerd worden. Ruim 300.000 mensen kwamen zonder huis te zitten.

De orkaan heeft hier enorm veel schade aangericht, er wordt geschat dat dit tussen de 150 en 180 miljard dollar is. Maar dat is niet het enige: het dodental is inmiddels al opgelopen tot 60.

Orkaan Irma

Orkaan Irma is van de zwaarste categorie die gemeten kan worden, categorie 5, en haalde windsnelheden tot wel 300 km per uur. In de nacht van 5 op 6 september kwam deze orkaan op Sint-Maarten aan, waar het een enorme ravage heeft aangericht. De commandant van een Nederlands marineschip omschreef de situatie zelfs als ‘compleet bizar’. Er werd geplunderd waardoor het eiland een grimmige sfeer kreeg. Dankzij extra politie-inzet zijn de plunderingen inmiddels gestopt. Wel zijn hier ook slachtoffers gevallen: het dodental staat inmiddels op vier personen.

Irma ging inmiddels verder langs Cuba, waar de straten in Havana zijn volgelopen met water en huizen zijn ingestort. Duizenden bewoners van de Cubaanse kuststrook zijn door het leger uit voorzorg naar schuilplekken ondergebracht. Ook 5000 toeristen zijn naar veiligere plekken gebracht.

Inmiddels heeft de orkaan Florida bereikt. Hier zijn de afgelopen dagen massale evacuaties op gang gekomen. Inwoners aan de oostkust van Miami zijn landinwaarts gestuurd. De orkaan zal waarschijnlijk nog een stuk langs de westkust van Florida razen. Er is een waarschuwing uitgegaan voor een stormvloed, waardoor het water op sommige plaatsen tot wel drie meter hoog in de straten kan komen te staan. Hier zijn tot nu toe drie doden gevallen door verkeersongelukken.

Orkaan José

Terwijl de landen aan het herstellen waren van orkaan Irma, was de volgende orkaan alweer op komst. Orkaan José wordt in categorie 3 geplaatst, wat wil zeggen dat deze windsnelheden heeft van 195 km per uur. Hij raasde met 30 km per uur richting het westen en er werd voorspeld dat-ie de Bovenwindse eilanden, waaronder Sint-Maarten, zou passeren. Gelukkig is de orkaan langs Sint-Maarten gegaan en heeft deze niet voor heel veel meer extra schade gezorgd.

Wat is een orkaan precies?

Een orkaan, ook wel cycloon of tyfoon genoemd, is een tropische storm waarbij de windsnelheden boven windkracht 12 uitkomen. Dat betekent dat er windsnelheden zijn van wel 117 km per uur. Orkanen komen vooral voor in de tropen en subtropen, omdat het zeewater hier warmer is. In de maanden juli t/m november is het orkaanseizoen. Warm zeewater is namelijk een goede voedingsbodem voor een tropische cycloon.

Het belangrijkste kenmerk van een orkaan is het oog van de storm met de laagste luchtdruk en de grote windsnelheden rondom het centrum. Een orkaan kan behoorlijke regenval, stormvloeden en zware overstromingen veroorzaken.

Lees ook: Wat zijn de lange termijngevolgen van het warme weer in Nederland?

Is klimaatverandering de oorzaak van de orkanen?

Kort gezegd: nee. Klimaatverandering ís niet de oorzaak, maar het speelt zeker wel een rol. Klimaatjournalist David Roberts beschrijft als een van de weinigen wat de rol van het klimaat is bij deze orkanen. Hij schrijft: “Stormen zijn heftiger boven warme zeeën en ze storten meer regenwater over het land als het warmer is, omdat warme lucht meer waterdamp vast kan houden. Door de opwarming is het waarschijnlijk dat een storm als Harvey de neerslag in één keer op aarde stort, in plaats van in vier maanden tijd.” Zo heeft de opwarming van de aarde dus wel degelijk íets te maken met de zwaarte van de orkanen. Maar omdat het niet precies meetbaar is, blijft dit nogal vaag.

Er zijn ook nog andere, minder directe manieren waarop het klimaat van invloed kan zijn op orkanen. Orkanen zorgen namelijk voor een stormvloed, en omdat de opwarming van de aarde zorgt voor zeespiegelstijging, neemt de kracht van zo’n stormvloed toe. Het water komt hierdoor veel verder landinwaarts.

Toch durven de wetenschappers het verband nog niet officieel te maken. Volgens het NOAA, het Amerikaanse meteorologisch instituut, is het nog te vroeg om nu al vast te leggen dat het komt door de opwarming van de aarde. Ook omdat de gegevens van recente gebeurtenissen zijn, is het lastig om hier een duidelijk patroon in te ontdekken.

Foto: Getty Images/Chip SomodevillaFoto: Getty Images/Chip Somodevilla

Waar komen die orkaannamen eigenlijk vandaan?

De namen van de orkanen zijn bedacht door de Wereldorganisatie WMO, die zes lijsten met namen afgaan. Op alfabetische volgorde wisselen mannen- en vrouwennamen elkaar daarop af. Elke zes jaar kan een naam dus weer voorbij komen. Maar als een storm veel schade heeft aangericht, wordt deze niet meer gebruikt. Dat wordt gedaan om geen oude wonden open te halen.

Op dit moment zijn er veel vrijwilligers die de slachtoffers van de orkaan helpen. Wil je zelf ook iets doen? Doneren kan via deze link.

Uitgelicht