Getty Images/Mike Coppola

13 Reasons Why: we moeten meer praten over zelfmoord

Afgelopen week keek ik – net als zoveel andere mensen – hoe Hannah Baker in 13 Reasons Why op dertien tapes vertelt waarom ze zelfmoord heeft gepleegd. Alhoewel de Netflix serie zich afspeelt op een Amerikaanse high school, is het niet een andere Pretty Little Liars of Degrassi. De boodschap van de serie hakt erin. Het is er een waar je over na blijft denken. Dat is ook precies de bedoeling van de makers. De serie laat zien hoe één persoon het verschil kan maken in iemand anders leven. Dat je geen idee kunt hebben wat er in iemand anders leven gebeurt, terwijl je hem of haar al beoordeeld hebt. En dat een zelfmoord van iemand zo veel andere levens aantast. Zelfmoord is doodsoorzaak nummer één onder jongeren. Daarom moeten we erover praten.

Zelfmoord is egoïstisch, wordt er weleens gezegd. Hoe kunnen mensen die zelfmoord plegen, dat hun familie en vrienden aandoen? Maar mensen die zelfmoord plegen zijn vaak eenzaam. Ze denken dat ze een grotere last voor hun familie zijn door in leven te blijven. “Ik begon te denken dat iedereen beter af zou zijn zonder mij”, vertelt Hannah op de tapes, nadat ze honderden euro’s van haar ouders kwijt is geraakt. Die ouders heb je daarvoor alle andere afleveringen zien ruziën over geld. Zelfmoord is niet egoïstisch. Veel mensen kunnen het gewoon – gelukkig – nooit voorstellen. Hoe het is om je zo ellendig te voelen dat de dood een oplossing lijkt, terwijl je niet eens weet wat er na het leven komt. Er zijn mensen die twintig tot 24 uur per dag aan het piekeren zijn, zoals “Niemand houdt van mij” en “Ik verdien het niet om te leven”. Dat is vermoeiend en je wordt er dus letterlijk doodmoe van.

Waarom de een wel en de ander niet?

Soms plegen mensen zelfmoord om redenen die voor anderen onbeduidend lijken. “In de meeste gevallen zal een gezonde geest geen enkele gebeurtenis als rampzalig genoeg interpreteren om zelfdoding te rechtvaardigen”, zegt Kay Redfield Jamison, hoogleraar psychiatrie. “De beslissing wordt grotendeels bepaald door de interpretatie van gebeurtenissen, door bijvoorbeeld mentale en verslavingsstoornissen.” Uit research blijkt dat dit bij negentig procent van zelfdoding het geval is.

Lees ook: De depressieve Noirona ontkracht 8 veelvoorkomende vooroordelen over depressie

Geen oplossing

Zelfmoord is nooit de oplossing. Mensen die zelfmoord willen plegen, denken dat het nooit meer beter zal gaan dan nu. Bij kinderen die verschrikkelijk gepest worden, is de kans op zelfdoding zeven keer zo groot. Maar hoe uitzichtloos iets ook is, het leven wordt altijd beter. Er wordt daarom ook wel gezegd dat zelfmoord “zoiets is als een verkoudheid behandelen met een kernbom.” Vaak willen mensen die zelfmoord plegen niet echt dood, maar een einde maken aan de situatie. Een hoogleraar in de psychologie ontdekte dit toen hij afscheidsbriefjes analyseerde. “Ik besliste dat nooit iemand mij meer pijn zou kunnen doen”, zegt Hannah op de tapes. De actrice die Hannah speelt, Katherine Langford, zegt daarover: “Je hebt het gevoel dat er geen leven is zonder het gevoel dat je nu voelt.”

Maar er is leven na de middelbare school, na die foto, dat feestje of die jongen.

Jouw acties

Niemand weet precies wat er in het leven van iemand anders gebeurt. En je weet nooit hoeveel invloed jouw acties en daden hebben op iemand anders.

Elk van de dertien personen op de tapes dacht niet dat wat hij of zij deed, ervoor zou zorgen dat Hannah zelfmoord zou plegen. Weet dus dat jouw acties meer teweeg kunnen brengen dan je misschien denkt. Niet alleen negatieve acties trouwens, maar ook positieve acties. In de serie wordt ook gezegd: “Als er een ding anders was gegaan, als één iemand nog haar vriend was geweest, was Hannah nu niet dood.”

Praat erover

Zoals ik eerder al zei, moeten we het dus over zelfmoord gaan hebben. Niet alleen als je zelf suïcidale gedachten hebt (zoek alsjeblieft hulp, je bent het waard in leven te blijven), maar juist ook als je het bij mensen in je omgeving vermoed. “Het belangrijkste preventieve middel is een luisterend oor”, zei onderzoeker (naar zelfdoding) Ad Kerkhof in een interview met NRC. Volgens hem lijden mensen in stilte en schamen ze zich ook voor hun gedachtes. Je moet dus directe vragen stellen: “Ik denk dat je niet lekker in je vel zit, klopt dat?” en zelfs “Denk je eraan om zelfmoord te plegen?”

Lees ook: Dingen die je moet onthouden als je van iemand houdt die depressief is

Zelf suïcidale gedachtes?

Het feit dat Hannah eigenlijk wraak neemt door de tapes door te geven aan de mensen die haar zelfmoord hebben veroorzaakt, kan ervoor zorgen dat beïnvloedbare mensen denken dat zelfmoord de enige oplossing is. Maar geloof me, zeldmoord is geen oplossing. In de serie zie je hoe Hannah niet doorheeft dat er mensen zijn die om haar geven. Zelfs wanneer mensen het niet tonen, kunnen ze veel om je geven. Zoek hulp hierhier of bel 0900-0113.


Dit artikel werd al 1335 keer gedeeld.